درس آزاد
دانش های زبانی و ادبی در درسهای آزاد:
نکته ی اول:
پنجره ی کوچک نگین تخریب مدرسه ی شاهد
هرگاه دو کلمه به وسیله ی (کسره یا ی )به هم مربوط شوند ،در اصطلاح ترکیب می گویند.
در دستور زبان فارسی دو نوع ترکیب وجود دارد:
۱-ترکیب وصفی(موصوف+صفت) ۲-ترکیب اضافی(مضاف+مضاف الیه)
راه شناخت ترکیب وصفی از اضافی:
۱- صفت (تر و ترین )می گیرد ولی مضاف الیه نمی گیرد.۲-بین صفت و موصوف می توان کلمه ی «بسیار»را آورد.۳-(کسره یا ی) بین ترکیب را بر می داریم و به عوض آن ویرگول می گذاریم و در آخر فعل (است یا هستند )می گذاریم اگر جمله معنا داد ترکیب وصفی است وگرنه ترکیب اضافی می باشد.
نکته دوم :
«مسلم اول، شه مردان علی است.»
در این مصراع ،شاعر از حضرت علی (ع) تعبیر به «شه مردان» نموده است. نویسندگان و شاعران برای ان که نوشته ی خود را ،زیباتر کنند تا بیشتر در خواننده اثر بگذارد. از چنین تعبیرهایی استفاده می کنند.
مثال:ماه ..................... عروس آسمان
کار گروهی :
۱- نام دو یا سه تن از شهیدان شهر یا محله ی خود را در گروه نام ببرید.
۲-در گروه بررسی کنید تعبیرهای زیر برای چه کسانی به کار برده برده شده است؟
ساقی کوثر : معمار انقلاب: سالار شهیدان : آشپز زاده ی وزیر:
نوشتن:
۱-برای کلمات زیر تعبیر های مناسب بنویسید.
خورشید: شیر: آمریکا:
۲- برای هر یک از صفت های زیر ،موصوف مناسبی ،انتخاب کنید.
خوشبو-سفید-سیاه-گرم-بلند-مهربان-هوشمند-ضخیم-خنک-روشن-خصوصی-خوشبخت-زیبا-باهوش-شیرین-سخت-نمکین-مومن-پیروزی
۳-برای هر یک از اسم های زیر،صفت مناسبی ،انتخاب کنید.
نگاه فرشته نگین کاشمر فکر
۴- ترکیب های وصفی و اضافی را مشخص کنید.
پنجره ی کوچک گریه ی امیر ماه مجلس
کاشف الکل نوجوان باهوش دامن کوهسار
۵- چرا شهید مدرس را «شیر در زنجیر» نامیده اند ،دریک بند شرح دهید.
۶-در این بیت کدام آرایه ی ادبی به کار رفته است ؟یک ترکیب وصفی و یک ترکیب اضافی بیابید.
رقص شکوفه می زند شاخه ی خشک انتظار
تاب به شاخه می دهد ،ناز نسیم این بهار
املا:
- دو کلمه ی «گزار و گذار » را نباید به جای هم به کار برد.زیرا «گزار »به معنای انجام دادن و به جا آوردن است و «گذار » به معنای قرار دادن ،گذاشتن و نهادن است.
-در گذاشتن نقطه و دندانه ،دقت نمایید.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
« امام جمعه ی دنیا»
چه جمعه های غریبی ،چقدر دلگیر است
زمان و عقربه راکد،زمین، زمین گیر است
امام جمعه ی دنیا ،هنوز منتظریم
برای از تو سرودن نگو...نگو دیر است
بیا ! که مسجد الاقصی به خاک و خون افتاد
بیا ! که پای بسی بی گناه ،زنجیر است
بیا و بت شکنی کن دوباره،ابراهیم
جهان زدست هبل ها و لات ها ،پیر است
طلوع کن و جهان را دوباره روشن کن
قسم به شب، که دل از هرچه تیرگی ،سیر است
غزل فوق ،از زنده یاد، ساناز بهشی حاجی آبادی می باشد.نامبرده در سال ۱۳۶۷در شهرستان کاشمر به دنیا آمد.دانشجوی زبان انگلیسی بود.ولی متاسفانه در تاریخ
۱۳۸۹/۴/۶به علت بیماری ،دار فانی را وداع گفت.محل دفن وی آرامگاه شهید مدرس می باشد.
از این شاعر فرهیخته و توانای کاشمری مجموعه شعری به نام رقص عقاب به چاپ رسیده است.صلوات و درود می فرستیم به روان شاعر گرانقدر شهرمان ،و علو درجات را ،از خداوند منان برای ایشان ،خواستاریم.
بهار آمد و نیامدی
بی تو سال ها ،بهار آمد و نیامدی لحظه های بی قرار آمد و نیامدی
امتداد جاده را منتظر نشسته ام صد سوار،در غبار،آمد و نیامدی
خواب دیدم آمدی ،وقت چیدن انار وقت چیدن انار،آمد و نیامدی
صفحه های عمر خویش را شبی ورق زدم سال های سوگوار،آمدو نیامدی
بر سر عروس باغ تور صورتی نشست آشنا!ببین بهار آمدو نیامدی
شعر «بهار آمد ونیامدی» از شاعر هنرمند،هادی محمد علی پور می باشد .نامبرده متولد۱۳۵۶، شهرستان کاشمر،و دانشجوی رشته ی علوم تربیتی می باشد و هم اکنون در هنرکده ی آفتاب ،در حرفه ی خوش نویسی اشتغال به کار دارد.
خود ارزیابی
۱-روشنی دوباره ی جهان از تیرگی ها چگونه اتفاق می افتد؟
۲-شاعر وضعیت کنونی جهان را چگونه معرفی می کند؟
۳-منظور شاعر از هبل ها و لات ها چه کسانی می تواند باشد؟
۴-..............................................................................
دانش های زبانی و ادبی:
نکته ی اول:
به این کلمات توجه کنید:آموزش،گفتار،دانش،آزادگی،شادی،خوبی،این کلمات با نداشتن نشانه ی مصدری( -ن )معنی و مفهوم مصدر را می رسانند. به سه کلمه ی اول که از بن ماضی یا مضارع +پسوند درست شده اند،اسم مصدر می گویند.و سه کلمه ی دوم که از صفت یا اسم +پسونددرست شده اند،حاصل مصدر می گویند.
نکته ی دوم :
هر گاه کلمه ای دو بار یا بیشتر در کلام بیاید به گونه ای که بر موسیقی درونی بیفزاید و تاثیر سخن را بیشتر کند، آرایه ی تکرار نامیده می شود.
مثال: خواب دیدم آمدی وقت چیدن انار وقت چیدن انار آمد و نیامدی
کار گروهی:
۱-چند نفراز شخصیت های هنری،علمی و ادبی شهر را، در گروه معرفی کنید.
۲-آرایه های ادبی به کار رفته در دو غزل را در گروه بررسی کنید.
۳-درباره ی ابیات زیر و ارتباط آن با درس گفت و گو کنید.
چه جمعه ها که یک به یک ،غروب شد ،نیامدی
چه بغض ها که در گلو ،رسوب شد نیامدی
خلیل آتشین سخن،تبر به دوش بت شکن
خدای ما دوباره سنگ و چوب شد نیامدی
نوشتن
۱-برای هر یک از واژه ها،دو هم خانواده بنویسید.ساختار-خواهش-تابش-منتظر
۲-از مصدر های زیر اسم مصدر بسازید.
خوردن-رفتن-گفتن-دیدن
۳-با استفاده از اسم ها و صفت های زیر حاصل ،مصدر بسازید.
زنده-فرزانه-آزاده-بند
۴-نقش کلمات را مشخص کنید:
امتداد جاده را منتظر نشسته ام. امام جمعه ی دنیا! هنوز منتظریم.
بر سر عروس باغ تور صورتی نشست. صفحه های عمر خویش را شبی ورق زدم.
بعضی دانش آموزان ،آن قدر حروف را می کشند که آن را از شکل واقعی خارج می سازند،به طوری که خواندن را دچار مشکل می کند.به این نوع خط،تحریری شکسته می گویندکه در املا ،توصیه نمی شود.خط تحریری به سبب ظرافت و زیبایی خاص،برای نوشتن املا مناسب است .
دانش هاي زباني و ادبي
نكته ي اول:
مستمر يا ملمو س مي گويند و اغلب بين فعل كمكي وفعل اصلي فاصله مي افتد.
حالا داشت كم كم به زهره مي رسيد. داشت سايه ي مهتاب را دنبال مي كرد.
در دو جمله ي بالا،فعل آن(داشت مي رسيد-داشت دنبال مي كرد)مي باشد و بر انجام گرفتن كاري در زمان گذشته دلالت مي كند كه در شرف انجام گرفتن يا در حال انجام گرفتن بوده است. به اين نوع فعل ها ،ماضي مستمر يا ملموس مي گويند.
طريقه ي ساخت ماضي مستمر:فعل هاي كمكي داشتم داشتي و... +ماضي استمراري از مصدر مورد نظر.
نكته دوم:
هرگاه شاعر برای موضوعی دلیلی غیر منطقی ولی ادیبانه بیاورد به این زیبایی سخن ،حسن تعلیل می گویند.
نام تو رخصت رویش است و طراوت زین سبب برگ و باران تو را می شناسند
شاعر در این بیت دلیل رشد و طراوت گیاهان را نام مقدس امام رضا (ع) می داند در صورتی که می دانیم دلیل واقعی این رشد چیز دیگری است.
کار گروهی:
۱-در گروه تحقیق کنید و تعدادی از ستارگان را که نزد انسانها نامی برای خود داشته اند نام ببرید ؟
۲- چرا ماه ،گاهی به صورت هلال و گاهی بدر، ماه شب چهارده ، در آسمان دیده
می شود ؟
۳- در خصوص محتوای این بیت حافظ شیرازی ،گفت گو نمایید.
چیست این سقف بلند ساده ی بسیار نقش
زین معما هیچ دانا در جهان آگاه نیست
تمرین
۱-برای هر یک از کلمات دو هم خانواده بنویسید.نور افشانی-درخشش-جاذبه-نوازش
۲-به نظر شما چه چیز باعث شده است که انسان ،گروه ستارگان را به اسم چیزهایی که در زمین هست ،بنامد.
الف:علاقه ب:تخیل ج:کنجکاوی د:علم دوستی
۳-هر یک از کلمات ردیف الف را در مقابل کلمه ی مناسب خود از ردیف ب بنویسید.
الف- چشمانش-اکبر-مارپیچ-آسمان-چشمک زن- مرموزی
ب:ستاره های-مردمک-دب-کوچه های-نوار-لبخند
۴-از مصدر «رفتن»ماضی مستمر یا ملموس آن را صرف کنید.
۵-عبارت ناتمام را با چهار جمله ی زیبا ،کامل کنید.
همه ی ما توی آسمون ستاره داریم............................................................
۶-انشا
کلمات فارسی را نباید در قالب جمع مکسر به کار برد.بنابر این واژه هایی مانند بنادر-میادین-اساتید-دراویش و...نادرست است.
واژه های فارسی را نباید با نشانه ی جمع عربی ،جمع بست.گزارشات-پیشنهادات-سفارشات-بازرسین و...نادرست است.
جمع مکسر عربی دوباره قابل جمع بستن نیست و نادرست هم می باشد. مانند اسنادها-علوم ها-مدارکات-وسایل ها و ...
اسم جمع را می توان دوباره جمع بست.مانند ملت ها-مردمان-قوم ها و ...
دانش هاي زباني و ادبي
نكته ي اول:
مستمر يا ملمو س مي گويند و اغلب بين فعل كمكي وفعل اصلي فاصله مي افتد.
حالا داشت كم كم به زهره مي رسيد. داشت سايه ي مهتاب را دنبال مي كرد.
در دو جمله ي بالا،فعل آن(داشت مي رسيد-داشت دنبال مي كرد)مي باشد و بر انجام گرفتن كاري در زمان گذشته دلالت مي كند كه در شرف انجام گرفتن يا در حال انجام گرفتن بوده است. به اين نوع فعل ها ،ماضي مستمر يا ملموس مي گويند.
طريقه ي ساخت ماضي مستمر:فعل هاي كمكي داشتم داشتي و... +ماضي استمراري از مصدر مورد نظر.
نكته دوم:
هرگاه شاعر برای موضوعی دلیلی غیر منطقی ولی ادیبانه بیاورد به این زیبایی سخن ،حسن تعلیل می گویند.
نام تو رخصت رویش است و طراوت زین سبب برگ و باران تو را می شناسند
شاعر در این بیت دلیل رشد و طراوت گیاهان را نام مقدس امام رضا (ع) می داند در صورتی که می دانیم دلیل واقعی این رشد چیز دیگری است.
کار گروهی:
۱-در گروه تحقیق کنید و تعدادی از ستارگان را که نزد انسانها نامی برای خود داشته اند نام ببرید ؟
۲- چرا ماه ،گاهی به صورت هلال و گاهی بدر، ماه شب چهارده ، در آسمان دیده
می شود ؟
۳- در خصوص محتوای این بیت حافظ شیرازی ،گفت گو نمایید. چیست این سقف بلند ساده ی بسیار نقش
زین معما هیچ دانا در جهان آگاه نیست
تمرین
۱-برای هر یک از کلمات دو هم خانواده بنویسید.نور افشانی-درخشش-جاذبه-نوازش
۲-به نظر شما چه چیز باعث شده است که انسان ،گروه ستارگان را به اسم چیزهایی که در زمین هست ،بنامد.
الف:علاقه ب:تخیل ج:کنجکاوی د:علم دوستی
۳-هر یک از کلمات ردیف الف را در مقابل کلمه ی مناسب خود از ردیف ب بنویسید.
الف- چشمانش-اکبر-مارپیچ-آسمان-چشمک زن- مرموزی
ب:ستاره های-مردمک-دب-کوچه های-نوار-لبخند
۴-از مصدر «رفتن»ماضی مستمر یا ملموس آن را صرف کنید.
۵-عبارت ناتمام را با چهار جمله ی زیبا ،کامل کنید.
همه ی ما توی آسمون ستاره داریم............................................................
۶-انشا
کلمات فارسی را نباید در قالب جمع مکسر به کار برد.بنابر این واژه هایی مانند بنادر-میادین-اساتید-دراویش و...نادرست است.
واژه های فارسی را نباید با نشانه ی جمع عربی ،جمع بست.گزارشات-پیشنهادات-سفارشات-بازرسین و...نادرست است.
جمع مکسر عربی دوباره قابل جمع بستن نیست و نادرست هم می باشد. مانند اسنادها-علوم ها-مدارکات-وسایل ها و ...
اسم جمع را می توان دوباره جمع بست.مانند ملت ها-مردمان-قوم ها و